Winterrust bij vleesetende planten: wat gebeurt er en wat moet je doen?

❄️ Plantenadvies

Winterrust bij vleesetende planten:
wat gebeurt er, en wat moet je doen?

Bruine bekers, kleine vangbladen en zonnedauw die lijkt te verdwijnen. In de winter schrikken veel mensen van hun planten. Meestal is er niets aan de hand! De plant gaat gewoon in rust.

Killian Dupont - Eigenaar vleesetendeplantshop

Het is winter, en een groot deel van onze vleesetende planten gaat nu in winterrust. Dat geldt vooral voor de venusvliegenvanger (Dionaea muscipula), de trompetbekerplant (Sarracenia) en de winterharde zonnedauw (Drosera), zoals Drosera filiformis, Drosera rotundifolia, Drosera intermedia en ook Drosera binata. In dit artikel leggen we uit wat winterrust is, hoe het er per soort uitziet, hoe winterhard deze planten in pot zijn, en wat je beter niet doet. Met veel voor- en na-foto's uit onze eigen kwekerij.

❄️ In dit artikel
  1. Wat is winterrust? Bruine bladeren zijn soms normaal
  2. Per soort: venusvliegenvanger, zonnedauw en trompetbekerplant, voor en na het opschonen
  3. Onze kwekerij in november: S. flava versus S. leucophylla
  4. Let op bij aankoop in de winter: niet afgeharde planten
  5. Winterhardheid in pot en in een moerasbak
  6. Verpotten na de winter
  7. Spagnum rust ook
  8. Bestellen in de winter: kan dat?

Wat is winterrust?

Winterrust (dormantie) is een rustperiode die de plant zelf inzet zodra de dagen korter worden en de temperatuur daalt. De groei vertraagt sterk en een groot deel van het blad sterft af. De plant trekt energie terug naar de ondergrondse delen en kortere bladeren. Bij Sarracenia het rhizoom (de verdikte, horizontale stengel), bij Dionaea de bolvormige basis van de bladeren. Daaruit loopt de plant in het voorjaar weer uit.

Deze planten hebben die rust nodig. Hou je ze de hele winter warm in de woonkamer, dan verzwakken ze en gaan ze vaak na een jaar of twee minder goed groeien. Moet de plant dan ook echt buiten? Liefst wel, op een standplaats met veel zonlicht. Kan dat niet? Probeer de plant dan op een koele plek te zetten en alleszins op een plek waar die natuurlijk zonlicht krijgt. De kortere dagen, samen met de temperatuur, zorgen ervoor dat de plant in rust gaat.

Ik vergelijk de winterrust zelf altijd met bomen die in de herfst hun blad laten vallen. Dat beeld helpt, maar het klopt niet helemaal, want niet elke soort verliest alles:

  • Venusvliegenvanger houdt een kleine rozet van korte, platte bladeren met kleine vallen. Het langere zomerblad sterft af, maar de plant wordt bijna nooit helemaal kaal. Wel een stuk kleiner!
  • Winterharde zonnedauw verliest vaak bijna al het blad. Soorten als D. filiformis trekken zich terug in een winterknop (hibernaculum). Dit is een strak bolletje (soms pluizig) opgerolde bladeren op de grond. Binata sterft volledig af tot de wortels.
  • Trompetbekerplant verschilt per soort. Bijvoorbeeld S. flava maakt in het najaar winterblad: platte, groene bladeren zonder beker (fyllodia) die de winter doorstaan, terwijl de bekers zelf bruin worden. S. purpurea en veel hybriden doen dat niet. Daar sterven de bekers grotendeels af en blijft vooral het rhizoom over. Bij de subsoort ssp. purpurea die erg winterhard is blijven de bekers meestal zelfs heel de winter goed. 
Kort samengevat: bruin blad in de winter is normaal. Zolang het rhizoom of de basis van de plant stevig en wit tot lichtgekleurd is, leeft de plant gewoon.

Venusvliegenvanger (Dionaea muscipula)

winterrust ± november tot februari · ideaal tussen -5 en 12 °C

In de winter zie je bij de venusvliegenvanger vooral zwarte, afgestorven bladeren rond een klein hartje van korte, groene blaadjes die plat tegen de grond liggen. De vallen zijn klein en reageren traag. Dat is precies wat je wil zien.

Bij het opschonen trek of knip je alleen de volledig zwarte bladeren weg. Groene bladeren laat je staan, daar haalt de plant in de winter en lent nog wat energie uit. Deze bladeren vangen nog steeds zonlicht op en zijn om deze reden ook wat breder dan de lange zomerbladeren. 

VoorDionaea muscipula in winterrust voor het opschonen
NaDionaea muscipula in winterrust na het opschonen

Venusvliegenvanger voor en na het verwijderen van de afgestorven bladeren. De lange zomerbladeren en bruine bloemstelen zijn op de linkerfoto nog te zien. Het kleine wintergroen blijft staan.

Winterharde zonnedauw (Drosera)

o.a. Drosera filiformis en Drosera binata · in de winter onder de 10 °C

Zonnedauw ziet er in de winter het "doodst" uit. Drosera binata (gevorkte zonnedauw) sterft grotendeels boven de grond en loopt in het voorjaar opnieuw uit vanuit de wortels en het hart. Drosera filiformis (draadbladzonnedauw) vormt een winterknop. De oude, lange draadbladeren blijven er bruin bij staan; die kun je wegknippen tot net boven de knop. 

VoorDrosera binata in winterrust voor het opschonen
NaDrosera binata in winterrust na het opschonen

Drosera binata voor en na het opschonen.

VoorDrosera filiformis in winterrust voor het bijknippen
NaDrosera filiformis winterknop na het bijknippen

Drosera filiformis voor en na het bijknippen: wat overblijft is de winterknop. De plant op de rechterfoto mag zelf nog een stuk korter geknipt worden, want er is nog een deel van het oude blad zichtbaar!

Trompetbekerplant (Sarracenia)

winterhard tot ongeveer −8 °C, afhankelijk van soort en potgrootte

Bij Sarracenia worden de bekers in de loop van de herfst bruin van boven naar beneden. Volledig bruine bekers trek je voorzichtig weg aan de basis; ze moeten makkelijk loskomen. Bekers die onderaan nog groen zijn knip je af tot op het groene deel. Groen winterblad (zoals bij S. flava) laat je staan.

VoorSarracenia flava in winterrust voor het opschonen
NaSarracenia flava in winterrust na het opschonen

Sarracenia flava voor en na het opschonen.

Afgeknipte bruine bekers van Sarracenia flava De afgeknipte bekers. Snij je er een open, dan zie je dat ze vaak nog vol zitten met insecten van afgelopen seizoen.

Onze kas in november: flava versus leucophylla

onverwarmde kas · midden november

Zo ziet het er bij ons uit vóór het opschonen. Op de foto's zie je meteen een groot verschil tussen twee soorten die naast elkaar staan.

Sarracenia flava (gele trompetbekerplant) maakt zijn mooiste bekers in het voorjaar. Midden november, toen deze foto's genomen zijn, is alles bruin. Sarracenia leucophylla (witte trompetbekerplant) doet het omgekeerde: die maakt de beste bekers pas van eind zomer tot in het najaar, en staat er in november dus nog goed bij.

Sarracenia flava in de kas midden november, volledig bruin
Sarracenia leucophylla in de kas midden november, nog met bekers

Links S. flava, rechts S. leucophylla, op dezelfde dag in dezelfde kas.

Vooral de roze leucophylla's blijven lang mooi, zoals Sarracenia leucophylla 'Dionne'. Combineer je voorjaars- en najaarssoorten, dan heb je bijna het hele jaar wel iets moois te zien.

Sarracenia leucophylla Dionne met roze bekers in november Sarracenia leucophylla 'Dionne', midden november nog volop in kleur.

Let op: in de winter gekocht? Zet de plant niet zomaar buiten

⚠️ Niet afgeharde planten: koop je nu een vleesetende plant in een tuincentrum of bij een webshop die planten inkoopt bij een groothandel, dan komt die plant meestal uit een verwarmde, belichte kas. Zo'n plant is nog niet in winterrust gegaan en niet afgehard. Zet je die plant midden in de winter buiten, dan kan de vorst het zachte blad en zelfs de plant zelf beschadigen. Zet zo'n plant op een koele, lichte, vorstvrije plek (bijvoorbeeld een onverwarmde serre of garage met raam) of zelfs gewoon in huis voor het raam, en laat de plant pas in het voorjaar geleidelijk wennen aan buiten.

Bij ons is dat geen probleem. Wij verwarmen en belichten onze kassen niet bij. Onze planten volgen gewoon de seizoenen, puur natuur. Een plant die je nu bij ons koopt, zit al in winterrust en kan meteen naar buiten.


Hoe winterhard zijn ze in pot?

Het grootste risico in de winter is niet de kou zelf, maar een pot die volledig doorvriest. Dan kunnen de wortels geen water meer opnemen en droogt de plant uit. Hoe groter de pot, hoe trager die doorvriest. Kleine potjes buiten zijn dus het kwetsbaarst.

Plant In pot buiten
S. purpurea ssp. purpurea Volledig winterhard, ook in kleine potten.
S. flava en hybriden Zeer goed winterhard in ons klimaat. Toch is een grotere pot of moerasbak beter.
S. leucophylla Goed winterhard, het best in een grotere pot.
S. minor, S. rosea (S. purpurea ssp. venosa var. burkii) Gevoeliger voor strenge vorst: beschermen bij langdurige kou.
Dionaea muscipula Kan lichte vorst aan. Kleine potjes bij extreme kou even naar binnen halen. In moerasbak geen probleem.
Winterharde Drosera Veel soorten verdragen vorst. In een grotere pot of bak het veiligst. Drosera binata is niet volledig winterhard.

Praktisch:

  • Volgen er meerdere dagen waarop het overdag nauwelijks boven nul komt? Dek kleine potten af of zet ze tegen elkaar en mulch ze in. Maar het best is sowieso om ze in grotere potten uit te planten in de lente zodat er een goed en diep wortelstelsel is. 
  • Geef in de winter minder water. Laat de schotel even droog staan voor je bijvult, zo voorkom je wortelrot bij lage temperaturen. Dit is vooral belangrijk voor planten die in een plantenkas of serre staan. 
  • Een grote pot of moerasbak (minstens 25 tot 30 cm diep, liever 40 tot 50 cm) bevriest veel trager en is daarom de veiligste manier om deze planten buiten te laten overwinteren.
  • In een kas of koude bak staan ze uit de wind en ontdooit de grond overdag vaak weer. Zorg daar voor goede ventilatie tegen schimmel (Botrytis).

Meer per soort lees je op onze verzorgingspagina's voor Sarracenia, Dionaea en Drosera.


Verpotten: wacht tot het einde van de winter

Wil je je planten verpotten of opdelen? Dan is de winterrust de ideale periode! Voor planten die buiten staan raden wij eind winter aan, net voordat de nieuwe groei begint. De plant rust nog, dus het verpotten geeft weinig stress, en het ergste vriesweer is voorbij. Een voordeel van dit moment is dat je zonder al het blad je het rhizoom en de groeipunten veel beter ziet.

In onze onverwarmde kas starten wij met verpotten in het najaar en blijven we de hele winter bezig.

  • Niet bij extreme vorst verpotten of scheuren.
  • Kies een pot die iets groter is dan de huidige kluit.
  • Gebruik voedselarme grond voor vleesetende planten, nooit gewone potgrond.
  • Laat de wortelkluit deels intact. Vervang alleen de bovenste laag als daar mos of onkruid op groeit.
  • Splits alleen planten met meerdere groeipunten, en hou aan elk stuk genoeg wortels.

Een uitgebreide stap-voor-stap uitleg, met foto's, vind je in onze blog over Sarracenia verpotten, scheuren en snoeien.


Ook spagnum gaat in een soort winterrust

Niet alleen de planten, ook levend spagnummos (Sphagnum palustre) rust in de winter. Bij lage temperaturen en weinig licht groeit het nog maar heel traag, en het kan bleker, geler of bruiner kleuren dan in de zomer. Dat betekent niet dat het dood is. Onderzoek liet zelfs zien dat spagnum in zachte winters gewoon een beetje doorgroeit. Zodra het in het voorjaar warmer en lichter wordt, kleurt het weer groen.

Levend Sphagnum palustre in de winter Ons levend spagnum in de winter: minder groen, maar springlevend.

Omdat ons levend spagnum nu nauwelijks groeit, hebben we het pas na de winter weer op voorraad. Zoek je nu al spagnum om planten te verpotten? Ons gedroogd spagnum is wel gewoon leverbaar.


Kan je in de winter bij ons bestellen?

Jazeker. Hou er wel rekening mee dat de plant in winterrust is en dus weinig tot geen blad kan hebben. Een Sarracenia kan aankomen als een rhizoom met een paar bruine of afgeknipte bekers, een zonnedauw als een winterknop. Dat is normaal: in het voorjaar loopt de plant weer uit.

In de winter bundelen we bestellingen en versturen we om de twee weken op maandag. De eerstvolgende verzenddatum zie je in de balk bovenaan de site en in je winkelwagen.

Geen tropische planten in de winter

In de winter bieden we geen tropische en niet-winterharde soorten aan, zoals Nepenthes (tropische bekerplant), Mexicaans vetblad (Pinguicula) en Kaapse zonnedauw (Drosera capensis). Die zouden we flink moeten bijverwarmen, met veel energieverbruik en uitstoot als gevolg. Dat doen we bewust niet. Vanaf mei/juni zijn deze planten weer bij ons verkrijgbaar.

Planten die al gewend zijn aan de winter

Al onze planten groeien in onverwarmde, onbelichte kassen. Wat je nu bestelt, zit al in winterrust en is klaar voor buiten.

Bekijk ons assortiment

Twijfel je over je plant?

Weet je niet zeker of je plant in winterrust is of echt achteruitgaat? Stuur een foto naar killian@dupontflora.com, we kijken graag even mee.


0 reacties

Reactie plaatsen

Let op: Reacties worden pas na goedkeuring gepubliceerd.

Winkelen op collectie

Beginnersplanten
Vleesetende planten in pot op vensterbank

Beginnersplanten

Sarracenia
Sarracenia bekerplant soorten

Sarracenia

Meer vleeseters
Vleesetende planten in pot op tafel in een zomerse tuin

Meer vleeseters

Alle benodigdheden
Overzichtfoto van benodigdheden voor planten met potjes, mos en grond

Alle benodigdheden

Outdoor beginnersplanten
Vleesetende planten in pot buiten op tafel

Outdoor beginnersplanten