Sarracenia bestuiven zodat je zaden kan oogsten

🌸 Vermeerdering

Sarracenia bestuiven
en zaden oogsten

Hoe je met een penseeltje je eigen zaden kweekt: de bloem, de bestuiving en de oogst stap voor stap uitgelegd

Killian Dupont: Kweker bij vleesetendeplantshop

Het is lente en dat betekent dat Sarracenia (trompetbekerplant) en Dionaea (venusvliegenvanger) uit hun winterrust komen. Vleesetende planten maken na de winterrust vaak eerst hun bloemen aan, nog voor de bekers opengaan. Dat is het perfecte moment om zelf te bestuiven en in de herfst je eigen zaden te oogsten. Met niets meer dan een penseeltje of wattenstaafje kom je een heel eind.

De bloem van een Sarracenia

Voordat je begint met bestuiven is het handig om te begrijpen hoe de bloem in elkaar zit. Een Sarracenia flava (gele trompetbekerplant) heeft een opvallende bouw: de binnenste blaadjes zijn de kroonbladeren, de buitenste de kelkbladeren. Het opvallende parapluvormige deel in het midden is de stamper, het vrouwelijk geslachtsorgaan van de plant.

Bloem van Sarracenia flava met kroonbladeren, kelkbladeren en stamper

Fig. 1. Bloem van Sarracenia flava. De binnenste blaadjes zijn de kroonbladeren, de buitenste de kelkbladeren. Het parapluvormige deel in het midden is de stamper, het vrouwelijk orgaan dat de stempels draagt waar stuifmeel op moet landen.
Bouw van de Sarracenia-bloem

Kroonbladeren
De gekleurde binnenste blaadjes die insecten aantrekken. Vallen af na bevruchting.

Kelkbladeren
De buitenste blaadjes, die ook na de bloei aan de plant blijven zitten.
♂️
Meeldraden
Het mannelijk orgaan, bestaand uit filament en helmknop. Produceert witgeel stuifmeel dat in het paraplutje valt.
♀️
Stamper (stempel + stijl)
Het vrouwelijk orgaan onder het paraplutje. De vijf stempels zijn de ontvangende punten waarop stuifmeel moet worden aangebracht.
Binnenkant van de Sarracenia-bloem met meeldraden en stuifmeel

Fig. 2. Binnenkant van de bloem. De meeldraden hangen rondom het paraplutje van de stamper en laten hun witgeel stuifmeel erin vallen. In de natuur raken bijen en hommels hier bedekt met pollen als ze in de bloem kruipen.

In de natuur verzorgen bijen en hommels de bestuiving: ze kruipen in de bloem, raken bedekt met pollen en nemen die mee naar de volgende bloem. Wij kunnen dat proces met een penseeltje of wattenstaafje zelf overnemen, en zo sturen welke planten we met elkaar kruisen.

Zelfbestuiving vs. kruisbestuiving: Je kan een Sarracenia bestuiven met haar eigen stuifmeel (zelfbestuiving), maar de voorkeur gaat altijd uit naar kruisbestuiving: stuifmeel van de ene plant overbrengen naar een genetisch andere plant. Kruisbestuiving levert zaailingen op met meer genetische variatie, die doorgaans robuuster zijn en interessantere kenmerken kunnen tonen.

Hoe bestuif je een Sarracenia?

De bestuiving zelf is verrassend eenvoudig. Je brengt stuifmeel van de meeldraden naar de stempels, ofwel van dezelfde bloem, ofwel van een andere plant. Hieronder de drie stappen:

1
Stap 1
Stuifmeel verzamelen

Neem een donker penseeltje of wattenstaafje en veeg dit voorzichtig door het paraplutje (de stamper) van de bloem. Het witgele stuifmeel kleeft aan het penseel. Een donkere penseel maakt het makkelijker om te zien hoeveel pollen je hebt opgenomen.

2
Stap 2
Stuifmeel overbrengen op de stempel

Wrijf het stuifmeel voorzichtig tegen de vijf stempels aan. Die zitten aan de uiteindes van het paraplutje. Voor kruisbestuiving breng je het stuifmeel van de ene plant aan op de stempels van een andere plant. Herhaal de bestuiving 2 à 3 dagen na elkaar voor het beste resultaat.

3
Stap 3
Wachten en oogsten

Na een geslaagde bestuiving vallen de kroonbladeren en meeldraden af, het paraplutje blijft zitten. Het vruchtbeginsel zwelt langzaam op. In de herfst, als de bloem bruin en droog is, kan je het vruchtbeginsel oogsten en voorzichtig openmaken om de zaden te verzamelen.

De vijf stempels van een Sarracenia-bloem zichtbaar na het verwijderen van kroonbladeren

Fig. 3. Met de kroonbladeren verwijderd zijn de vijf stempels goed zichtbaar aan de punten van het paraplutje. Hier moet het stuifmeel op worden aangebracht voor een succesvolle bevruchting.
Stuifmeel op een penseeltje klaar om op de stempel te worden aangebracht

Fig. 4. Het witgele stuifmeel op een donker penseeltje, klaar om op de stempels te worden aangebracht. Een donker penseel maakt het zichtbaar hoeveel pollen je hebt opgenomen.
Beste moment van de dag: Bestuif bij voorkeur in de namiddag, als de luchtvochtigheid iets lager is. Dit vergroot de kans dat het stuifmeel goed hecht op de stempel.

Bekijk het in actie

Het onderstaande filmpje laat precies zien hoe de bestuiving verloopt. In dit voorbeeld wordt de bloem met haar eigen stuifmeel bestoven (zelfbestuiving). In de praktijk geef je de voorkeur aan stuifmeel van een andere plant.

Video: Zelfbestuiving van een Sarracenia-bloem met een penseeltje. In de praktijk verdient kruisbestuiving de voorkeur voor genetische variatie.

Praktische tips

✅ Tips voor een geslaagde bestuiving
🕓
Bestuif in de namiddag, dan is de luchtvochtigheid doorgaans gunstiger voor pollenvasthechting.
🔁
Herhaal de bestuiving 2 à 3 dagen na elkaar om de kans op bevruchting te vergroten.
🖌️
Gebruik een donker penseeltje, het witgele stuifmeel is dan duidelijk zichtbaar.
🌿
Pas kruisbestuiving toe door twee genetisch verschillende planten te gebruiken voor robuustere en interessantere zaailingen.
🪲
Wil je insectenbestuiving voorkomen? Doe dan een fijn netje rond de bloemen zolang die open zijn.

Bekijk al onze Sarracenia-soorten

Van Sarracenia flava tot zeldzame hybriden: vind de plant die je wil gaan bestuiven in ons assortiment.

Vragen over bestuiving of kweek?

Stuur gerust een berichtje naar killian@dupontflora.com. We helpen je verder op basis van 15 jaar eigen kweekervaring.

0 reacties

Reactie plaatsen

Let op: Reacties worden pas na goedkeuring gepubliceerd.

Winkelen op collectie

Collector's corner
Collector's corner

Collector's corner

Dionaea muscipula
Venusvliegenvanger close-up foto van val

Dionaea muscipula

Indoor beginnersplanten
Vleesetende planten in huis op de vensterbank

Indoor beginnersplanten

Meer vleeseters
Vleesetende planten in pot op tafel in een zomerse tuin

Meer vleeseters